23 ژوئیه 2024 - پس از انتشار تحقیقاتی در سال 2022 که اثربخشی چهار داروی رایج برای دیابت نوع 2 را مقایسه کرد، دکتر ندا رسولی، عضو هیئت علمی گروه پزشکی دانشگاه کلرادو، و یک تیم ملی از محققان تصمیم گرفتند برای کمک به تعیین این که کدام دارو(ها) ممکن است برتر از سایرین باشند، داده‌های خود را عمیق‌تر بررسی کنند.

نتایج این آنالیزهای ثانویه اخیراً در قالب 10 مقاله در ژورنال Diabetes Care منتشر شده است. این مقالات بینش های بیشتری در مورد تفاوت‌های بین چهار داروی انسولین گلارژین، لیراگلوتاید، گلیمپراید و سیتاگلیپتین ارائه می‌دهند. هدف محققان کمک به پزشکان برای تجویز داروهایی است که به بهترین وجه به بیمارانشان کمک می کند تا به کنترل بهینه ی قند خون دست یابند.

این تحقیق به عنوان بخشی از رویکردهای کاهش قند خون در دیابت: مطالعه اثربخشی مقایسه ای داروها(GRADE)  انجام شد که یک کارآزمایی بالینی سراسری بود که از سال 2013 تا 2021 انجام گردید. مطالعه ی GRADE بیش از 5000 شرکت کننده داشت و در 36 مرکز بالینی در سراسر ایالات متحده، از جمله پردیس پزشکی CU Anschutz انجام شد.

دکتر رسولی، سرپرست بخش بخش غدد درون ریز، متابولیسم و ​​دیابت و مدیر برنامه کارآزمایی بالینی دیابت و غدد CU، گفت: به دلیل افزایش شیوع چاقی و دیابت، پاسخ به این سوال که بهترین دارو برای درمان افراد مبتلا به دیابت نوع 2 چیست، بسیار مهم است. یکی از تفاوت‌های این چهار دارو هزینه ی آنهاست، بنابراین باید بررسی کنیم که آیا یکی از آنها برتری دارد یا خیر و آیا داده‌های کافی برای حمایت از تغییرات در دستورالعمل‌های درمانی وجود دارد یا خیر.

لزوم مطالعه ی  GRADE

بیش از 38 میلیون نفر در ایالات متحده به دیابت مبتلا هستند و تقریباً 90 تا 95 درصد از آنها به دیابت نوع 2 مبتلا هستند - وضعیتی که در آن یا لوزالمعده انسولین کافی تولید نمی کند یا سلول های بدن آنطور که باید به انسولین پاسخ نمی دهند که منجر به سطح قند خون بالا می شود.

دکتر ندا رسولی توضیح داد که افراد مبتلا به دیابت که سطح قند خون خود را در محدوده طبیعی نگه می‌دارند- که به آن حفظ کنترل قند خون نیز گفته می‌شود - معمولاً در معرض خطر بسیار کمتری برای ایجاد عوارضی مانند بیماری قلبی یا بیماری کلیوی خواهند بود. با این حال، حفظ کنترل می تواند دشوار باشد.

دکتر رسولی افزود: دیابت نوع 2 یک بیماری پیشرونده است، به این معنی که با گذشت زمان، به دلیل اختلال عملکرد سلول های بتا که سلول های اصلی تولید کننده ی انسولین هستند، کنترل قند خون بدتر می شود.

برای کمک به این بیماران برای حفظ کنترل قند خون، معمولاً متفورمین تجویز می‌شود که یک داروی ضد دیابت است که به کاهش سطح قند خون کمک می‌کند. با این حال، بسیاری از بیماران در نهایت به نقطه ای می رسند که متفورمین دیگر نمی تواند سطح قند خون آنها را کنترل کند.

دکتر رسولی گفت: به دلیل ماهیت پیشرونده ی دیابت، اکثر بیماران پس از گذشت 5 تا 10 سال از مصرف متفورمین، نیاز به یک درمان دارویی مکمل دارند(سطح دوم درمان دارویی). قبل از مطالعه ی GRADE، مطالعات سر به سر در مورد مقایسه داروهای موجود وجود نداشت، تا ببینیم کدام یک اثربخشی بهتری دارند و کدامیک بهتر کنترل قند خون را بهبود می بخشند. این هدف اصلی مطالعه ی ما بود.

مطالعه یGRADE چهار داروی رایج برای درمان دیابت را در ترکیب با متفورمین مقایسه کرد: انسولین گلارژین، لیراگلوتاید، گلیمپراید و سیتاگلیپتین. نتایج این مطالعه که در سال 2022 در مجله پزشکی نیوانگلند منتشر شد، نشان داد که لیراگلوتاید و انسولین گلارژین، زمانی که با متفورمین مصرف می‌شوند، به بیماران این امکان را می‌دهند تا سطوح قند خون خود را برای مدت طولانی‌تری در مقایسه با گلیمپراید و سیتاگلیپتین حفظ کنند.

نگاهی به عملکرد سلول های بتا

پس از انتشار اولیه ی این نتایج، محققین مطالعه GRADE به تجزیه و تحلیل داده های خود و بررسی سایر زوایای مراقبت از دیابت ادامه دادند. این تحلیل بیشتر منجر به انتشار 10 مقاله ی اضافی شد. نویسنده ی اول یکی از این مقالات دکتر رسولی بود.

دکتر رسولی و همکارانش در این تحقیق اثرات طولانی مدت چهار داروی مختلف را که به متفورمین اضافه می شدند، بر حساسیت به انسولین و عملکرد سلول های بتا مقایسه نمودند.

تحقیقات نشان داده است که عملکرد سلول‌های بتا به طور تدریجی حدود 5 تا 10 درصد در سال کاهش می‌یابد و در نتیجه کنترل قند خون بدتر می‌شود. بنابراین، هر دارویی که بتواند عملکرد سلول های بتا را حفظ کند، ارزش زیادی دارد.

او اظهار داشت: آنچه ما دریافتیم این بود که لیراگلوتاید در سال اول سبب بهبود قابل توجهی در عملکرد سلول‌های بتا می شود، اما پس از آن، عملکرد سلول‌های بتا در مقایسه با سایر گروه‌ها با سرعت بیشتری کاهش یافت. اگرچه در کوتاه مدت شاهد بهبودی با لیراگلوتاید بودیم، متأسفانه این اثر برای مدتی طولانی باقی نماند.

او افزود: با این حال در پایان مطالعه، عملکرد سلول‌های بتا در افراد تحت درمان با لیراگلوتاید در مقایسه با سایر داروها بهتر بود، با این ترتیب: لیراگلوتاید، سیتاگلیپتین، انسولین گلارژین و گلیمپراید.اما هیچ کدام از این داروها نتوانستند از دست رفتن عملکرد سلول های بتا را متوقف کنند. این به ما نشان می دهد که شکافی در دانش ما وجود دارد و ما به مداخلات بهتری برای حفظ عملکرد سلول های بتا و حفظ کنترل قند خون در طولانی مدت نیاز داریم.

بنابراین، کدام دارو بهترین گزینه است؟

دکتر رسولی توضیح داد که هیچ راه‌حل یکسانی برای همه وجود ندارد، اما یافته‌های مطالعه GRADE اطلاعات ارزشمندی را در مورد تأثیرات متفاوتی که هر دارو ممکن است داشته باشد به پزشکان ارائه کرد.

او گفت: «بهترین دارو به بیمار بستگی دارد، و به همین دلیل است که ما باید ابزارهای بهتری برای شخصی‌سازی درمان بیماری‌های پیچیده مانند دیابت پیدا کنیم. به عنوان مثال، مطالعه GRADE با نشان دادن اینکه انسولین گلارژین می تواند به عنوان خط دوم درمان دیابت نوع 2 ایمن و مؤثر باشد، ما را شگفت زده کرد و از طرف بیماران با استقبال خوبی مواجه شد».

دکتر رسولی گفت: «به طور معمول، انسولین آخرین راه‌حل بوده است – چیزی برای زمانی که بیماران در تمام درمان‌های دیگر شکست می‌خورند. در مطالعه ی GRADE، ما نشان دادیم که به عنوان یک درمان خط دوم، انسولین تا حدودی گزینه بهتری برای حفظ کنترل قند خون بود و بالاترین خطر هیپوگلایسمی یا افت قند خون را نداشت. با این حال، انسولین با افزایش وزن همراه است. مزیت لیراگلوتاید، که آگونیست گیرنده پپتید-1 شبه گلوکاگون است، این است که نه تنها اثر مفیدی بر کنترل قند خون دارد، بلکه با کاهش وزن نیز مرتبط است و خطر ابتلا به هیپوگلایسمی را افزایش نمی دهد مگر اینکه با داروی دیگری که به طور بالقوه می تواند باعث هیپوگلیسمی شود، تجویز گردد».

او ادامه داد: «اگر به ترکیب تأثیر بر کنترل قند خون، وزن و هیپوگلایسمی نگاه کنید، لیراگلوتاید بهتر از انسولین عمل می‌کند. اما مشکل هزینه این دارو است، با توجه به اینکه پوشش بیمه ای برای این داروها گسترده نیست. آگونیست های گیرنده GLP-1- که شامل اوزمپیک، ترولیسیتی و مونجارو نیز می شوند - گران ترین دسته از داروهایی هستند که ما در دسترس داریم. اگر هزینه مشکل نبود، و ما در مدینه ی فاضله زندگی می کردیم که در آن هر کسی می توانست هر دارویی را که می خواهد دریافت کند، من فکر می کنم که کلاس GLP-1 احتمالاً برای بسیاری از افراد داروی ترجیحی بود».

ادامه ی تحقیق

کار محققین مطالعه GRADE تمام نشده است، همانطور که دکتر رسولی می گوید هنوز داده های زیادی از این مطالعه وجود دارد که مورد بررسی قرار خواهد گرفت. یکی از زمینه های تحقیقاتی که دکتر رسولی امیدوار است ادامه یابد، پیگیری مداخله ای است که عملکرد سلول های بتا را در دراز مدت بهبود می بخشد.

او گفت: «مداخله‌ای که می‌تواند عملکرد سلول‌های بتا را حفظ کند، باید در تمرکز درمان‌های آینده باشد».

دکتر رسولی، رهبری برنامه کارآزمایی بالینی دیابت و غدد درون ریز CU را با هدف ارائه آزمایشات نوآورانه برای داروهای جدید که دیابت، چاقی و عوارض متابولیکی آنها را هدف قرار می دهند، بر عهده دارد. به طور کلی، او امیدوار است که مطالعه GRADE این دانش را گسترش دهد که دیابت یک بیماری پیشرونده است و درمان زودتر، فشرده تر و شخصی باید هدف باشد.

او گفت: «در نهایت، ما باید مطمئن شویم که این بیماران در اهداف گلایسمی خود باقی می مانند و از عوارض بعدی دیابت در امان می مانند. وقتی اواخر بیماری است و افراد دچار عوارض می شوند، هیچ راهی وجود ندارد که بتوانیم مسیر را معکوس کنیم. من فکر می کنم پرداختن به دیابت نوع 2 بطور سختگیرانه و فشرده از ابتدا، مهم ترین پیامی است که می توانیم از مطالعه ی GRADE بگیریم».

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2024-07-diabetes-medication.html